Ciekawostki o czasie
Sekunda, doba i strefy czasowe mają swoje niespodzianki. Zebraliśmy fakty, które można sprawdzić w źródłach metrologicznych i w historii geografii.
01
Definicja sekundy
Od 1967 roku sekunda to czas trwania 9 192 631 770 okresów promieniowania odpowiadającego przejściu między dwoma poziomami struktury nadsubtelnej atomu cezu-133. Wcześniej wyznaczał ją ruch Ziemi.
02
Sekundy przestępne
Od 1972 roku do czasu UTC dodano 27 sekund przestępnych, ostatnią 31 grudnia 2016. W 2022 roku Generalna Konferencja Miar zdecydowała, że po 2035 roku ta praktyka zostanie zarzucona.
03
Zegary optyczne
Najlepsze zegary optyczne mają niepewność rzędu jednej sekundy na miliardy lat. Dlatego od lat dyskutuje się o przyszłej, jeszcze dokładniejszej definicji sekundy.
04
Czas na Księżycu
Zegar na Księżycu chodzi o około 56–59 mikrosekund na dobę szybciej niż ziemski, bo słabsza jest tam grawitacja. To efekt przewidziany przez ogólną teorię względności.
05
Czas kolejowy
W XIX wieku każde miasto żyło według własnego czasu słonecznego. Warszawę i Wrocław dzieli około 4 stopni długości geograficznej, czyli mniej więcej 16 minut różnicy. Ujednolicenie przyniosły dopiero koleje.
06
Jedna strefa dla całych Indii
Indie, rozciągnięte na ponad 2900 km ze wschodu na zachód, używają jednego czasu: UTC+5:30. Nepal ma UTC+5:45, a wyspy Chatham należące do Nowej Zelandii UTC+12:45.
07
Chiny
Chiny obejmują obszar zbliżony do pięciu stref, ale w całym kraju obowiązuje jeden czas urzędowy: UTC+8.
08
Dzień, który zniknął
Samoa przesunęło się 29 grudnia 2011 roku od razu na 31 grudnia, przechodząc na zachodnią stronę międzynarodowej linii zmiany daty. Dla mieszkańców 30 grudnia 2011 po prostu nie było.
09
UTC to nie GMT
GMT to czas słoneczny na południku zerowym w Greenwich, a UTC jest utrzymywany przez zegary atomowe. W codziennych zastosowaniach różnica jest mniejsza niż sekunda, ale to dwa różne pojęcia.
10
Czas w GPS
Satelity GPS niosą zegary atomowe, a odbiornik z ich sygnałów wylicza pozycję. Błąd zegara rzędu mikrosekundy oznacza już błąd położenia liczony w setkach metrów.