Czas UTC — uniwersalny czas koordynowany
Wzorzec, względem którego określa się wszystkie strefy czasowe świata. UTC nie zmienia się wiosną ani jesienią.
Czym jest UTC?
UTC (Coordinated Universal Time, czas uniwersalny koordynowany) to światowy standard czasu, na którym opierają się internet, lotnictwo, łączność satelitarna i systemy finansowe. Jego tempo wyznacza ważona średnia z kilkuset zegarów atomowych w ponad pięćdziesięciu laboratoriach, a wynik zestawia Międzynarodowe Biuro Miar (BIPM) pod Paryżem.
Każda strefa czasowa zapisywana jest jako przesunięcie względem UTC: Polska to UTC+1 zimą i UTC+2 latem, Nowy Jork UTC−5 lub UTC−4, a Tokio przez cały rok UTC+9. Dlatego programiści, piloci i administratorzy podają terminy właśnie w UTC — nie ma wtedy wątpliwości, o jaką chwilę chodzi, niezależnie od tego, kto i gdzie czyta komunikat.
UTC, GMT i „Zulu” — trzy nazwy tego samego momentu
GMT (średni czas z Greenwich) wskazuje w praktyce tę samą godzinę co UTC i często używa się ich zamiennie. Różnica jest formalna: GMT zdefiniowano astronomicznie, a UTC fizycznie, przez zegary atomowe. W lotnictwie i wojsku czas UTC nazywa się „Zulu”, od radiowej litery Z, a w zapisie ISO 8601 oznacza go dopisek Z na końcu, np. 2026-10-22T14:00:00Z.
Uwaga na pułapkę: Wielka Brytania latem przechodzi na BST (UTC+1), więc „czas londyński” jest równy UTC tylko zimą. Islandia natomiast trzyma UTC±0 przez cały rok, podobnie jak Ghana czy Senegal.
Sekundy przestępne
Obrót Ziemi nie jest idealnie równy, więc od 1972 roku do UTC dodano 27 sekund przestępnych, by nie rozjechał się z dniem i nocą; ostatnia pojawiła się 31 grudnia 2016. W 2022 roku Generalna Konferencja Miar zdecydowała, że do 2035 roku praktyka ta zostanie zarzucona. Szersze omówienie znajdziesz w artykule o odejściu sekundy przestępnej.
Przeliczanie UTC na czas polski — cała doba
Zimą Polska ma czas środkowoeuropejski CET (UTC+1), latem — letni CEST (UTC+2). Tabela pokazuje, jaka godzina w Polsce odpowiada każdej pełnej godzinie UTC. Wiersz z aktualną godziną UTC jest podświetlony, a dopisek „+1 d” oznacza następny dzień.
Tabela: godzina UTC = godzina w Polsce
| UTC | Polska zimą (CET, UTC+1) | Polska latem (CEST, UTC+2) |
|---|---|---|
| 00:00 | 01:00 | 02:00 |
| 01:00 | 02:00 | 03:00 |
| 02:00 | 03:00 | 04:00 |
| 03:00 | 04:00 | 05:00 |
| 04:00 | 05:00 | 06:00 |
| 05:00 | 06:00 | 07:00 |
| 06:00 | 07:00 | 08:00 |
| 07:00 | 08:00 | 09:00 |
| 08:00 | 09:00 | 10:00 |
| 09:00 | 10:00 | 11:00 |
| 10:00 | 11:00 | 12:00 |
| 11:00 | 12:00 | 13:00 |
| 12:00 | 13:00 | 14:00 |
| 13:00 | 14:00 | 15:00 |
| 14:00 | 15:00 | 16:00 |
| 15:00 | 16:00 | 17:00 |
| 16:00 | 17:00 | 18:00 |
| 17:00 | 18:00 | 19:00 |
| 18:00 | 19:00 | 20:00 |
| 19:00 | 20:00 | 21:00 |
| 20:00 | 21:00 | 22:00 |
| 21:00 | 22:00 | 23:00 |
| 22:00 | 23:00 | 00:00 +1 d |
| 23:00 | 00:00 +1 d | 01:00 +1 d |
Przykłady z życia
- Webinar o 14:00 UTC. Zimą zaczyna się w Polsce o 15:00, latem o 16:00.
- Premiera gry lub aktualizacji o 17:00 UTC. To 18:00 zimą lub 19:00 latem — po pracy, ale jeszcze przed kolacją.
- Lot z oznaczeniem 0930Z. Odlot o 9:30 UTC oznacza 10:30 w Polsce zimą i 11:30 latem.
- Okno serwisowe 02:00–04:00 UTC. Dla użytkowników w Polsce to noc: 3:00–5:00 zimą, 4:00–6:00 latem.
UTC w programowaniu
Znacznik czasu zapisany w UTC jednoznacznie wskazuje chwilę na osi czasu. Systemy uniksowe liczą sekundy od 1 stycznia 1970 roku, czyli od tzw. epoki Unix, także w UTC. Przechowywanie dat w bazie danych w UTC, a konwersja na strefę użytkownika dopiero w interfejsie, chroni przed błędami przy zmianie czasu i przy obsłudze użytkowników z wielu krajów.
Przy ustalaniu spotkania z osobą z innego kontynentu użyteczny jest też przelicznik różnicy czasu, który sam uwzględni czas letni.